मातीच्या श्री सिद्धिविनायक मूर्तीची षोडशोपचार पूजा कृती आणि मंत्रांसह क्रमवार शिकवणारे मार्गदर्शन.
आपल्या कपाळाला पिंजर लावून घ्यायची, घरातल्या देवांना आणि मोठ्या मंडळींना नमस्कार करायचा आणि मग आपल्या जागेवर आसनावर बसायचं. त्यानंतर आचमन करायचं आहे — डाव्या हातात पळी घेऊन उजव्या हातावर तीन वेळा पाणी घ्यायचं आणि तीन वेळा ते पाणी प्यायचं.
डाव्या हातात पळी घ्यायची, उजव्या हातावर तीन वेळा पाणी घेऊन तीन वेळा पाणी प्यायचं — ओम केशवाय नमः, ओम नारायणाय नमः, ओम माधवाय नमः. नंतर हातावरून पाणी सोडायचं, ओम गोविंदाय नमः. पुन्हा तसंच दुसऱ्यांदा आचमन करून हातावरून सर्व पाणी सोडायचं.
उजव्या हाताची करंगळीपासून अंगठ्यापर्यंत चारही बोटं आधी मोडायची, नंतर करंगळी आणि अनामिका ही दोन बोटं उघडायची. अंगठा आणि अनामिका यांनी नाक धरायचं, उजव्या नाकपुडीने श्वास घ्यायचा, गायत्री मंत्र म्हणायचा आणि डाव्या नाकपुडीने श्वास सोडायचा. नंतर उजव्या हाताने दोन्ही कानांना स्पर्श करायचा.
डाव्या हाताजवळ पाण्याने भरलेला तांब्या ठेवायचा, त्याला बाहेरच्या बाजूने गंध-फूल लावायचं आणि आत अक्षता टाकायच्या. गंगा, यमुना, गोदावरी, सरस्वती, नर्मदा, सिंधू, कावेरी या नद्या त्या पाण्यात आल्या अशी कल्पना करायची. शेजारच्या शंखाला गंध-फूल लावायचं, अक्षता नाही, आणि नंतर घंटेची पूजा करायची.
एक लहानसं फूल घ्यायचं, ते आधी गंधामध्ये बुडवायचं, मग हळद-कुंकवामध्ये बुडवायचं आणि समई लावायची. दिवा लावल्यानंतर नमस्कार करायचा. भो दीप ब्रह्मरूपस्त्वं हा मंत्र म्हणून दीपदेवतेला गंध, अक्षता, फूल, हळद आणि कुंकू समर्पित करायचं.
दुर्वा तुपामध्ये बुडवायची आणि देवाच्या आधी उजव्या डोळ्याला तूप लावायचं, नंतर डाव्या डोळ्याला लावायचं. त्यानंतर ओम तच्चक्षुर्देवहितं हा मंत्र म्हणून देवाचं नेत्रोन्मीलन करायचं आणि देवाच्या पायांजवळ गंध, अक्षता आणि फूल वाहायचं.
पंचामृत वेगवेगळं असेल तर सांगितल्याप्रमाणे एकेक प्रोक्षण करायचं; ते एकत्र असेल तर पाच वेळा प्रोक्षण करायचं. आधी दूध, नंतर दही, तूप, मध आणि साखर. प्रत्येक प्रोक्षणानंतर त्याच फुलाने शुद्धोदक प्रोक्षण करायचं आणि हात जोडून नमस्कार करायचा.
जी पत्री मिळेल ती एक-एक, दोन-दोन पानं देवाच्या पायांजवळ वाहायची. तुळशीचं पान गजकर्णकाला, शमी मिळाली तर वक्रतुंडाला शमीपत्र म्हणून, कण्हेरीचं पान विकटाला करवीरपत्र म्हणून आणि रुईचं पान कपिलाला अर्कपत्र म्हणून वाहायचं.
दहा वेळा दोन-दोन दूर्वा वाहायच्या, म्हणजे वीस होतील, आणि नंतर एक शेवटची वाहायची. गणाधिप, उमापुत्र, अघनाशन, विनायक, सर्वसिद्धिप्रदायक, एकदंत, इभवक्त्र आणि आखुवाहन या नावांनी दूर्वायुग्म समर्पित करायचं आणि शेवटी दूर्वामेकां समर्पयामी म्हणायचं.
एक पळी पाणी घेऊन ते देवाच्या पायाला लावायचं आणि पंचामृताच्या भांड्यात टाकायचं. मग सर्वांना तीर्थ द्यायचं, पण आधी स्वतःच्या हातावर घ्यायचं आणि अकालमृत्युहरणं सर्वव्याधिविनाशनम् म्हणायचं. इथे पूजा समाप्त; नंतर घरातल्या सर्वांनी एकत्र येऊन नित्याप्रमाणे आरती करावी.
“घरचा देवाना मोठ्या मंडलीना नमस्कार करा”
“डावे हातात पली गेची नी उज्वे हाता वर तीन वेला पानी गहुन”
“एक लहान सा फूल घ्या गंधा मधे बुडवाईच ते हलदी कुंकुआ मधे बुडवाईच आणि समय लवाईच दिव्यालनंतर नमस्कार कराईचा।”
“डावे हाता मधे पली पाणी भरून गहेच”
“देवाची मूर्ती मातीची आहे याचा पूर्णपणे भान ठेवाव”
“आणि देवा वर दोन वेलेला प्रोक्षन कराईचो”
“SAMPOORNA GANESH POOJA VIDHI | Marathi | Complete Pooja Process | Sagarika Music Marathi.” https://www.youtube.com/watch?v=15Yb9ACt-Jk. Transcript summary by WhipScribe, https://whipscribe.com/transcript-pages/sampoorna-ganesh-pooja-vidhi-marathi-complete-pooja-process-.html.