Монголийн цүлчилт, байгал орчин, экосистемын өөрчлөлт ба ашиглалтын урт хугацааны үр дагшлыг шинжлэх, түүнд нөлөөлөх хүчин зүйлс — климат, хүн үйл ажиллагаа, технологи, газар ашиглалт — тодорхойлох нь үүр амсгалнын үүршлүүлт баад цүлжилт пи
Сүүлийн үнэлгээгээр Монгол орны нутаг дэвсгэрийн 76 хувь нь ямар нэг хэмжээгээр цөлжилтөд өртсөн гэж гарсан. Гэхдээ энэ нь бүх газар хүчтэй цөлжсөн гэсэн үг биш бөгөөд зэрэг нь өөр өөр. Олон хүн үүнийг сонсоод бүх нутаг цөл болсон мэтээр буруу ойлгодог гэж зочин тайлбарлав.
Зочны хэлснээр цөлжилтөд өртсөн гэж үнэлэгдсэн 76 хувийн дотроос ойролцоогоор 24-25 хувь нь өөрөө байгалийн жамаар сэргэж чадахгүй түвшинд хүрсэн. Үлдсэн хэсэгт одоогийн ашиглалтын хэлбэрийг өөрчилбөл сэргэх боломжтой гэж үзэж байна.
Анхны үнэлгээг 1992 онд Шинжлэх ухааны академийн судлаачид Туркменийн судлаачидтай хамтран хийж, Монголын цөлжилтийн төлөв байдлын зураг гаргасан. Газарзүй-геоэкологийн хүрээлэн 2005 оноос хойш цөлжилтийн үнэлгээний ажилд тогтмол оролцож, дараа дараагийн үнэлгээг өөр өөр аргачлалаар хийсэн.
Говийн бүсийн хамгийн том үзүүлэлт нь ургамлан бүрхэвч: бүрхэвчийн талбай багасч, модлог ургамал хатаж, үр өгөхгүй болбол цөлжиж байна гэж үздэг. Хоёр дахь том үзүүлэлт нь давсжилт: хөрс хатаж борооны усыг шингээж чадахгүй болоход давс хуримтлагдана.
Хамгийн их талбайг эзэлдэг хэлбэр нь нэгдүгээрт бэлчээр, хоёрдугаарт уул уурхай гэж зочин хэлэв. Сүүлийн жилүүдэд уул уурхайн, ялангуяа алт олборлолтын талбай нэлээд нэмэгдэж байгаа нь цөлжилтийг хүчтэй нэмэгдүүлж байгаа нэг шалтгаан болж байна.
Сүүлийн үеийн судалгаанд Монгол орны бэлчээрийн төлөв байдлын талаар дурдсанаар, хэрэв одоогийн ашиглалтын хэлбэрийг үндсээр нь өөрчилбөл 10 жилийн дотор бэлчээр эргээд сэргэх чадвартай гэж дүгнэсэн. Бэлчээрийн мониторингийн үр дүн ч мөн адил дүгнэлт гаргасан.
Статистикаар 71 сая орчим малын 20 гаруй сая нь ямаа. Зочны үзэж байгаагаар ямаа, хонь, адуу, үхэр бүгд л бэлчээрийг гишгэж, иддэг; асуудал нь амьтанд биш, хүний менежментэд байна. Цорын ганц гарц нь бэлчээрийн даацад тохирсон тоо толгой, төрлийг тогтоох гэж хэлэв.
Зочны хэлснээр нөхөн сэргээлтийн стандартыг өөрчлөх хэрэгтэй. Одоо ухсан нүхийг буцаан дүүргэж, хэвэнд нь оруулахыг шаарддаг ч зарим карьерыг ус хуримтлуулах, бичил орчин бүрдүүлэх зэрэг өөр зориулалтаар ашиглах нь илүү үр дүнтэй байж болно.
Уламжлалт нүүдлийн амьдралын хэв маягийг орчин үеийн технологитой хослуулсан, байгальд бага ачаалал өгөх амьдралын хэв маягийг зочин "Монгол минимализм" гэж нэрлэж, үүнийг шаардлагатай гэж үзэж байна. Жишээ нь, нарны жижиг панель ашиглах тухай ярьсан.